Mens, Natuur & Technologie (N&T)

Mens, Natuur & Technologie (N&T)

Jelle Broersma (studentnummer: 4772504)
Geertje Krap (studentnummer: 1165166)
Docent: Simon Olbertijn

Welkom op de pagina van ons propedeuse beroepsproduct mens, natuur en techniek. Voor dit beroepsproduct zijn er concrete “opdrachten” geformuleerd die tezamen het beroepsproduct vormen waarmee wij de geformuleerde leeruitkomsten aantonen. We zijn het er beide over eens dat dit de opdrachten zijn die voor ons de PABO net iets meer glans geven. We houden beide van natuur en onderzoek en brengen dit graag over op kinderen. We hopen dat dit door deze pagina waar alles op te vinden is (foto’s, verslagen en video’s) duidelijk wordt. Alle opdrachten zijn samen gemaakt en daarin hebben we het werk zo veel en eerlijk mogelijk verdeeld of samen gedaan tenzij anders vermeld. Mochten er vragen zijn of iets wat misschien toch niet lekker werkt, horen we dat graag.

Veel leesplezier!

Jelle en Geertje

jelle.broersma@student.nhlstenden.com
Geertje.Krap@student.nhlstenden.com

1. Visie op natuuronderwijs

2.     Drie Lessen

2.1 De egel (natuurles volgens het didactische 5-stappenplan)

Tijdens het thema `herfst` hebben wij een les natuur gegeven aan de kleuters over de egel. Dit hebben wij gedaan volgens het didactische 5-stappenplan. Omdat dit voor ons allebei de eerste keer was dat we volgens dit stappenplan gingen werken, verliep de start van de les wat rommelig. Dit zullen wij in de toekomst dan ook zeker anders gaan doen en anders aanpakken. We gaan bijvoorbeeld sneller overschakelen op het “aanrommelen” waardoor de kleuters zelf aan de slag kunnen.. De kern, waarbij de kinderen zelf gingen ervaren hoe de egel zijn winterslaap doorbrengt, was fantastisch! De kinderen waren enthousiast en enorm betrokken.

15 vuilniszakken vol met bladeren hebben we klaargelegd

Klik hier voor het lesbeschrijvingsformulier

2.2 Say cheese! (natuurles vanuit meerdere perspectieven)

Tijdens de themalessen van groep 5 in de middag over bijzondere bewoners hebben wij een les gegeven over planten/bomen rondom de school. De leerlingen leerden in deze les vanuit meerdere perspectieven dat ook planten zich aanpassen aan hun omgeving en dat de uiterlijke kenmerken van planten een functie hebben voor het welzijn en de voorplanting van deze plant. We hebben de kinderen foto’s laten maken van een zelfgekozen plant die ze vanaf het eigen schoolterrein konden fotograferen. Hierbij moesten ze drie foto’s maken: 1 totaal, 1 vanaf +/- 1,5 meter en 1 van zo dichtbij mogelijk. Vervolgens moesten ze de laatste foto verder inzoomen zodat ze een gedetailleerde foto van de plant kregen. Vervolgens moesten de kinderen opzoeken wat ze zagen op de foto en waarom dit zo is. Aan het einde mochten de groepen de foto’s presenteren aan de klas.

twee leerlingen fotograferen één van de bomen op het plein.

In deze les hebben we de leerlingen vanuit 3 perspectieven laten kijken naar de planten op hun plein, het biologische perspectief, het persoonlijke perspectief en het zorgperspectief. We hebben voor deze perspectieven gekozen omdat het biologische perspectief mooi past bij het thema “bijzondere bewoners” waarbij kinderen leren dat mensen, dieren en planten zich aanpassen aan de omgeving. Het persoonlijk perspectief hebben we gekozen omdat het gaat over planten die op hun eigen plein groeien en dus invloed hebben op de leerlingen zelf en het zorgperspectief om de leerlingen bewust te maken van de zorg die nodig is voor de planten en bomen op hun plein.

leerlingen fotograferen de planten op het plein.

De kinderen moesten foto’s bekijken en analyseren. Hierbij lieten we ze nadenken over de bouw en werking van de plant. dit deden we door de volgende vragen te stellen: Wat zie je? Wat doet het? Waarom denk je dat dat zo is? Nadenken over de bouw en werking van de plant van de plant hoort bij het biologische perspectief. De natuur bestaat uit onderdelen die het geheel bepalen:

– Wat zie je?
– Hoe komt het?
– Hoe werkt het?
– Wat gebeurt er als….

Door de kinderen te laten nadenken wat ze vonden van de planten op hun plein en laten vertellen wat ze er zo mooi aan vonden en wat het voor gevoel ze gaf voegden we het persoonlijke perspectief eraan toe. Je kunt natuur ervaren met je lichaam en met al je zintuigen. Die ervaring kan een betekenis voor je krijgen. Dit gaat gepaard met gevoelens en uit zich veelal in gedrag:

– Wat neem je er van waar?
– Wat vind je er belangrijk aan?
– Welke gevoelens roept het bij je op?
– Welk gedrag roept het bij je op?
– Zijn je feitelijke en gewenste gedrag in overeenstemming?

Als bonus hebben we in de les ook nog besproken hoe de bomen op het plein onderhouden werden en verzorgd. Dit valt onder het zorgperspectief. . Je bent dan gericht op het bevorderen van het welzijn:

– Heeft het je zorg nodig?
– Wat heeft het nodig?
– Wat kun je daaraan doen?
– Wat zijn de voor- en nadelen van die aanpak?

Klik hier voor het lesbeschrijvingsformulier

2.3 De ZOÖTROOP

  1. Probleem constateren en verkennen 

Het probleem is dat we hebben gezien op tv dat ze heel lang geleden al een zoötroop konden maken. Omdat niet alle kinderen gelijk weten wat dit is, laten we een kort filmpje zien hiervan. Hoe zou zoiets werken? Zouden wij dit ook kunnen maken? 

  1. Ontwerpvoorstel maken: ideeën verzinnen en selecteren 

Laat hier de kinderen bedenken hoe ze zoiets zouden kunnen maken. Ze zetten de ideeën in tweetallen op papier. Alles wat ze kunnen bedenken is goed!! Daarna bedenken ze ook gelijk waarover zij een zoötroop willen maken. Omdat niet alles mogelijk is, moeten we hier wel een beetje in sturen. Samen met de klas kiezen we uiteindelijk 2 of 3 ideeën waar we mee aan de slag gaan zodat we de volgende les voor kunnen bereiden om de juiste spullen klaar te leggen. 

  1. Uitvoeren: concepten uitwerken en selecteren (prototype maken) 

Hier gaan de kinderen aan de slag met het maken van de zoötroop. Ze werken in tweetallen. We hebben de vorige keer de ideeën bekeken en op basis daarvan hebben we al zoveel mogelijk materialen klaargelegd, zodat de kinderen aan de slag kunnen. Als kinderen een specifiek onderwerp willen toepassen dan moeten ze hiervoor zelf spullen meenemen. We zorgen wel dat er genoeg spullen liggen voor alle leerlingen.  

De kinderen gaan aan de slag.  

  1. Testen en evalueren: prototype uittesten en optimaliseren 

De kinderen testen hun zoötroop al het klaar is. Waar nodig kan hier nog gesleuteld worden aan het prototype.  

  1. Presenteren 

Elk tweetal presenteert de zoötroop! Complimenteer elke presentatie!  

  1. Verdiepen 

Je zou hier nog uitleg kunnen geven over hoe het nu precies werkt, maar dit kan ook achterwege gelaten worden omdat de kinderen al zelf hebben ervaren hoe het maken van een zoötroop werkt.  

Klik hier voor het lesbeschrijvingsformulier

3. Adopteer een natuurgebied

3.1 Algemene beschrijving van het gebied  

Als gebied hebben wij Ezumakeeg gekozen. Als klein meisje kwam ik (Geertje) hier al vaak met mijn vader. We gingen bijvoorbeeld vogels tellen, of gewoon op zondagmiddag `even kijken`. Nu, op 32 jarige leeftijd, kom ik er ook graag met mijn eigen dochter. Het is een rustig, autoluw gebied ten westen van het Lauwersmeergebied waar veel vogels broeden. Mijn vader, die al jaren bij Staatsbosbeheer werkt, kon mij altijd veel vertellen over de verschillende soorten vogels die voorbij kwamen. Nu ligt voor mij de interesse niet bij de namen van de vogels, maar wel bij wat je allemaal wel niet kunt zien in dit gebied. Je ziet ganzen, steltlopers, kievieten, zwanen en reigers. En soms, als je mazzel hebt, wordt het ineens helemaal stil en komt de zeearend voorbij. Met maar liefst 2,5 meter spanwijdte kun je niet anders dan hier ontzag voor hebben. 

Ik heb Jelle verteld over dit gebied, en hij was gelijk enthousiast. We hadden veel ideeën over wat je hier allemaal met kinderen zou kunnen doen. Om echt een goed beeld te krijgen van dit gebied, hebben we ervoor gekozen om Sies Krap, werknemer bij Staatsbosbeheer te interviewen. Het volledige interview is terug te zien via onderstaande link. Daarnaast hebben we een time-lapse gemaakt en verschillende foto`s van het gebied. 

In dit gebied vinden veel veranderingen plaats tijdens de verschillende seizoenen. In het voorjaar zie je de konink paarden veulens krijgen en zie je al het grijze weer groen worden. In de zomer ligt er vaak een groot stuk van het gebied droog, omdat door het warme weer het water verdampt. Dit kan zorgelijk zijn, omdat het gebied voor veel vogels een voedselbron is. In het najaar komen de ganzen. Rond vijf uur `s avonds, hoor je ze al van verre aankomen. Grote wolken met duizenden ganzen zoeken een plekje op het water om te overnachten en zo niet ten prooi te vallen aan roofdieren die in de omgeving zitten. In de winter is Ezumakeeg ook één van de eerste plaatsen in Friesland waar je kunt schaatsen. Door de lage waterstand is het water snel bevroren en veranderd het gebied in een grote ijsbaan. 

3.2 Vijf activiteiten voor kinderen op de basisschool  

  1. Samen met de kinderen ga je luisteren. 2 minuten lang (afhankelijk van de leeftijd) laat je de kinderen met gesloten ogen luisteren. Wat hoor je allemaal? Dit zullen vogels zijn, maar misschien ook insecten en auto`s. Daarna vertellen kinderen in tweetallen aan elkaar wat ze hebben gehoord. Hoorde iedereen hetzelfde?? Wat valt je op? 
  2. Met een loep en een insectenpaspoort laat je de kinderen zoeken naar de verschillende soorten insecten die ze kunnen vinden in dit gebied.
  3. Maak een vragenlijst voor de kinderen met vragen over dit gebied. (bovenbouw) Waarom overnachten de ganzen op het water? Welke roofdieren zou je hier kunnen vinden? Hoe groot kan de zeearend worden?  
  4. Laat de kinderen om zich heen kijken. Wat zie je allemaal? Waarin verschillen de vogels van elkaar? Wat voor kleuren hebben de vogels? Zie je ook andere dieren?  
  5. Vanuit Staatsbosbeheer zijn er vrijwilligers die graag met een groep kinderen Ezumakeeg verkennen en de kinderen veel kunnen vertellen over het gebied. Zij hebben platen met daarop afbeeldingen van veel vogels die in de omgeving te zien zijn. De kinderen krijgen een verrekijker en gaan op zoek naar deze verschillende soorten vogels.  

3.3 Wat vind je hier op een vierkante meter?  

Wij hebben met behulp van draad en stokjes een vierkante meter uitgezet. Hieronder een filmpje en foto`s van onze bevindingen.  

3.4 Wat heeft deze opdracht mij opgeleverd?  
  

Geertje:
Ik ken dit gebied al lang en kom hier erg graag en toch heeft deze opdracht tot nieuwe inzichten geleid. Ik had er bijvoorbeeld nog nooit over nagedacht wat je hier allemaal met kinderen zou kunnen doen, omdat ik er vaak kom om na te denken en te ontspannen, maar de mogelijkheden zijn eindeloos! Het maakte mij ook nieuwsgierig naar bijvoorbeeld de verschillende soorten insecten die je terug kunt vinden en de roofdieren die er leven. Ik vind Ezumakeeg een uniek gebied wat nog geen 10 kilometer van mijn huis te vinden is. Wat een geluk!  

Jelle: 
Ondanks dat dicht bij dit gebied geboren en getogen ben had ik er nog nooit van gehoord. Mijn interesse in natuur en alles wat daarbij komt kijken is de laatste tijd gegroeid. Tevens ben ik iemand die van nieuwe dingen houdt. Toen Geertje mij vroeg om de natuuropdracht te doen bij Ezumakeeg aarzelde ik geen moment en stemde voor! Als je aankomt bij het uitkijkpunt aan de noordzijde van Ezumakeeg maakt het gelijk indruk. Een duidelijk laaggelegen gebied waar duizenden vogels vliegen, eten en broeden. Er lopen wilde koningspaarden rond in een grote kudde. Het maakte gelijk indruk op mij. Geertje, ik en boswachter Sies zijn er even stil van. Ik maak wat shots voor in de video en dan begint het interview met Sies. Het is indrukwekkend wat deze boswachter allemaal weet over dit, relatief jonge, natuurgebied. Hij wijst naar een bomenpartij achterin het gebied: “Daar zit hij, de zeearend”. In mijn hoofd zie ik hem als een grote zwarte schaduw langsvliegen. Na het interview blijven Geertje en ik nog even in het gebied. We kijken bij de (door brand onlangs verwoeste) vogelhut, genieten nog even van de stilte en Geertje weet me te vertellen dat in november hier 10.000den ganzen in de schemering komen aanvliegen om een veilige rustplek voor de nacht te zoeken. DSe lucht ziet er dan letterlijk zwart van. Na 20 minuten gaan we verder maar ik weet het zeker: Hier moet ik terugkomen!

  1. Maak een ontdekdoos

Onderzoekend leren is iets waar niet alleen wij als studenten, maar ook steeds meer basisschoolkinderen mee aan de slag gaan. De ontdekdoos is een mooi voorbeeld van onderzoeken lerend. Zonder (of met een korte) instructie kunnen de kinderen zelf aan de slag met ontdekken! Dat dit in de praktijk voor sommige kinderen nog niet meevalt is wel gebleken uit onze middag met de ontdekdoos: haren verklaren. Dat de kinderen veel plezier beleven aan ontdekkend leren is bevestigt!

Klik hier voor het volledige verslag

5. bronnenlijst

Dijkgraaf. (2006, 1 april). Didactief | Home. https://didactiefonline.nl/. https://didactiefonline.nl/

Fisser. P. (2009, september). Natuurlijk nieuwsgierig: Onderzoekend leren bij natuur, wetenschap en techniek. Hogeschool Edith Stein.https://www.researchgate.net/publication/293823360_Natuurlijk_Nieuwsgierig_-_Kinderen_als_onderzoekende_ontwerpers/link/56bc5f8c08aef81e60b15e3d/download

Jongh, H. de, Bussel, F. van, & Ottenheim, M. (2019). Natuur en techniek geven : praktische vakdidactiek voor het basisonderwijs. Uitgeverij Koninklijke Van Gorcum.

Marel, J. & Vaan, de, E. (2015). Praktische didactiek voor Natuuronderwijs. Bussum: Coutinho

T U L E. (z.d.). Tule.Slo. Geraadpleegd 17 oktober 2020, van       https://tule.slo.nl/OrientatieOpJezelfEnWereld/F-L42.html

Staatsbosbeheer. (z.d.). NatuurWijs – de natuur als klaslokaal. NatuurWijs. Geraadpleegd 17 oktober 2020, van https://www.natuurwijs.nl/